Werfen vraagt bezoekers twee kanten op te kijken. Kasteel Hohenwerfen torent boven het Salzachdal uit en vertelt over middeleeuwse macht; de ijsgrot Eisriesenwelt trekt mensen het Tennengebirge in. Daartussen ligt een kleine marktstad waarvan de eigen geschiedenis preciezer en interessanter is dan een onbewezen stichtingsdatum.
Wat de bronnen echt dateren
Een lokale historische publicatie vermeldt in 1077 de naam Castrum Weruen voor de vesting. De beheerder van het kasteel dateert ook het begin van de bouw onder aartsbisschop Gebhard op dat jaar, tijdens de Investituurstrijd. Geen van beide gegevens bewijst dat het dorp in 1077 werd gesticht. De lokale publicatie schat dat de marktstad rond 1190 kan zijn ontstaan; dat blijft een schatting. Steviger bewijs is een privilege uit 1242, dat Werfen een oppidum noemt en de abdij van Raitenhaslach toestemming geeft er een huis te vestigen. Marktrechten volgden in 1425. Een Romeinse oorsprong hoeft niet te worden verzonnen om deze geschiedenis boeiend te maken.
Het kasteel was meer dan een schilderachtige verdedigingsplaats. Volgens de presentatie bij de tentoonstelling van 2026 namen opstandelingen het tijdens de Salzburger Boerenoorlog in 1525–26 tijdelijk in. Tegenwoordig maken rondleidingen en roofvogelshows het toegankelijk voor bezoekers. Beneden in de historische kern brengen oude huizen het monument terug naar het dagelijks leven van een marktstad.
De grot en de huidige gemeenschap
De beheerder van Eisriesenwelt dateert de officiële verkenning op de tocht van Anton von Posselt-Czorich in 1879. Na de Eerste Wereldoorlog volgden meer onderzoeken en in 1920 werden eenvoudige bezoekerspaden aangelegd. Dat zijn mijlpalen in onderzoek en toerisme, niet het ontstaan van de grot. Ook in de zomer ligt de temperatuur onder nul en vraagt het bezoek om een stevige klim; warme kleding en stevige schoenen zijn belangrijk.
Statistik Austria telde op 31 oktober 2025 3.081 inwoners in de gemeente, een groter gebied dan de straten onder het kasteel. Toerisme biedt werk in rondleidingen, horeca en vervoer; het plaatselijke toeristenbureau wijst ook op ambachtelijke werkplaatsen. Werfen is een werkende gemeenschap, niet alleen een route tussen kasteel en grot.
Vanuit Salzburg of Bischofshofen stopt ÖBB-lijn 200 in Werfen. Voor de grot beschrijft de beheerder een betaalde pendeldienst op geselecteerde tijden vanaf het station of vanaf Gries, op korte loopafstand. De grot is seizoensgebonden geopend. Controleer trein, pendelbus, kasteel en grot en reken tijd voor de klim.