Retz heeft twee landschappen. Boven de grond vormen het ruime plein en de windmolen een vertrouwd beeld van het Weinviertel; ondergronds vertellen kelders in oude zeesandlagen een concreter verhaal over opslag, geld en grenshandel. De tunnels waren niet aangelegd als vermaak voor bezoekers. Ze hielpen kooplieden wijn te laten rijpen en vanuit dit Neder-Oostenrijkse stadje naar markten in het noorden te vervoeren.
Een marktstad boven het zand
De gemeentelijke geschiedschrijving beschrijft een oudere nederzetting met de naam Rezze en een geplande stad die aan het einde van de dertiende eeuw groeide bij routes richting Znojmo en het Thayadal. Het precieze verloop van die vroege wegen geldt als aannemelijk, maar niet als zeker. De bron geeft geen Romeinse of andere klassieke stichting aan; die moeten we dus niet verzinnen. Retz kreeg een groot marktplein, poorten en muren. Een privilege van keizer Frederik III uit 1458 versterkte de handel in zout, graan en wijn. Hussitische troepen trokken in 1425 de stad binnen en staken een groot deel in brand; daarna werd Retz herbouwd. De latere welvaart is nog te zien aan de renaissancehuizen rond het plein.
Het gemeentelijke verhaal over de kelders verklaart waarom ze zich uitbreidden: het zand was gemakkelijk uit te graven en de koele, stabiele temperatuur was geschikt voor wijnopslag. Sommige gangen lopen onder perceelgrenzen door; het hele netwerk is nooit volledig opgemeten. Lengtes zijn daarom schattingen, geen exacte bouwkundige metingen. Dezelfde bron beschrijft hoe oude exclusieve handelsrechten aan kracht verloren toen vrijer verkeer zich naar omliggende dorpen uitbreidde. Wijnbouw, handel en kelderbezoeken horen nog steeds bij de lokale identiteit, naast de gewone voorzieningen van een kleine stad.
Van het plein naar de wind
Begin bijvoorbeeld op de Hauptplatz, bekijk de huizen Verderber en Sgraffito en daal daarna af met een vooraf te boeken kelderrondleiding. Klim vervolgens naar de windmolen: de gemeente legt uit dat windkracht een antwoord bood op het gebrek aan geschikte waterlopen voor molens in het westen van het Weinviertel. De stad organiseert rondleidingen in de nog werkende korenmolen; controleer vooraf het seizoen. Statistik Austria telde op 1 januari 2026 4.169 inwoners in de gemeente, niet alleen in het ommuurde centrum. De dienstregeling van ÖBB's Nordwestbahn laat Retz zien op de lijn tussen Wenen, via Stockerau, en het Tsjechische Znojmo. Controleer voor vertrek de internationale treinen, kelderreserveringen en openingstijden van de molen. De route van station naar plein en vervolgens onder het zand maakt de economie van de stad zichtbaar, voorbij het pittoreske plaatje.