Før Sankt Gilgen vart ein sommarstad ved Wolfgangsee, var det ein stad å krysse innsjøen. Båtane frakta pilegrimar til St Wolfgang og jern over vatnet; seinare kom feriegjestene. Sambandet med Mozart er godt dokumentert, men den gamle verksemda langs strandkanten fortel meir om staden.
Frå ferdselsveg til feriestad
Kommunesoga tidfestar den første skriftlege omtalen av innsjøen, då kalla Abersee, til år 790. Det er ein omtale av innsjøen, ikkje prov på at dagens landsby vart grunnlagd då eller har romersk opphav. Den vesle busetnaden Oberdrum fekk namnet St Gilgen etter kyrkja vigd til St. Giles, bygd kring 1300. Frå om lag 1326 vakta festninga Hüttenstein grensa mot Salzburg; seinare vart tingretten flytta til landsbyen. I meir enn tre hundre år frakta båtane pilegrimar til St Wolfgang og jern frå Strobl til Sankt Gilgen. Dampskipsruta byrja i 1873. Sommarvillaer kom på 1880-talet, og den lokale Salzkammergut-jernbana, ferdig i 1893, var med på å gjere staden til reisemål.
Mozart-sambandet høyrer til denne rettshistoria. Kommunen fortel at Anna Maria Walburga Pertl, mor til Wolfgang Amadeus Mozart, vart fødd i det nye rettsbygget 25. desember 1720. Dottera Maria Anna, kalla Nannerl, gifta seg seinare med ein etterfølgjar etter bestefaren i det lokale embetet. Kulturarvnettverket Mozart Ways omtalar bygningen som Mozarthaus. Dette er ei familietilknyting, ikkje prov på at komponisten vart fødd eller budde her. Frå innsjøen kan ein gå mot det tidlegare rettsbygget og kyrkja og sjå korleis familiehistoria møter historia til lokalsamfunnet.
Meir enn eit postkort
Statistik Austria oppgav 4 066 innbyggjarar i kommunen 1. januar 2026; talet omfattar meir enn busetnaden ved vatnet. Kommuneatlaset viser 486 arbeidsstader og 1 864 sysselsette ved utgangen av oktober 2024. Tala gjeld ulike datoar og skildrar òg ein stad der folk bur og arbeider. Regionbuss 150 går til Sankt Gilgen frå Salzburg og Bad Ischl; rute 156 bind saman Mondsee. Båtane på Wolfgangsee går til St Wolfgang og Strobl etter sesong. Sjekk gjeldande busstider og båtavgangar før du reiser.