Mariazell er ein pilegrimsby, men plassen framfor basilikaen er òg ein arbeidsplass. Vitjande kjem for å be, ta bilete eller gå på tur; bakarar, butikktilsette og transportarbeidarar tek imot dei året rundt. Ryet til heilagdomen når langt utover Sentral-Europa, medan kommunen omfattar fjellbygder langt utanfor pilegrimssenteret. Når ein ser begge storleikane, blir ikkje staden rundt den kjende basilikaen borte.
Ei segn med dokumenterte grenser
Basilikaen si eiga framstilling omtalar soga om munken Magnus som ei segn: I 1157 skal ein bergvegg ha klovna etter at han bad til Maria, slik at han kunne byggje ei lita celle for statuen hennar. Bygningssoga seier uttrykkeleg at det tradisjonelle grunnleggingsåret ikkje kan slåast fast sikkert. Eit pavelig dokument peikar mot perioden, medan den første skriftlege omtalen av ein stad kalla Cella er frå 1243. Dette skiljet tek ikkje bort den religiøse tydinga av forteljinga; det held segn og dokumentert soge frå kvarandre. Dagens basilika viser spor etter fleire byggjeperiodar, ikkje éin bygning frå 1100-talet.
Heilagdomen har lenge trekt pilegrimar frå ulike delar av Sentral-Europa. Basilikaen viser til innskrifter og votivgåver på ungarsk, tsjekkisk, slovakisk, kroatisk og slovensk som teikn på desse sambanda. Etter besøket kan ein sjå handelsgatene og overnattingsstadene som voks fram kring pilegrimsferdene. Den regionale rettleiinga nemner òg peparkaker, likørar, eit bryggeri og gardsprodukt som delar av den lokale matproduksjonen. Pilegrimar og turistar held tenestene i gang, samstundes som innbyggjarane lagar og sel lokale varer.
Ein større kommune og vegen dit
I 2026-serien oppgir Statistik Austria 3 444 innbyggjarar i kommunen. Tallet gjeld ikkje berre plassen ved basilikaen. Ifølgje den lokale omtalen av reforma vart Mariazell slått saman med Gußwerk, Halltal og St. Sebastian i 2015. Mariazellerbahn knyter St. Pölten til Mariazell; frå Kapfenberg eller Bruck an der Mur oppgir transportstyresmakta i Steiermark regionbuss 170. Sjekk oppdaterte rutetider og eventuell buss for tog før avreise. Reisa er ein del av tydinga til staden, anten ein kjem av religiøse eller historiske grunnar.