Oudenaarde wordt graag voorgesteld met de hellingen van de Ronde van Vlaanderen. Begin eens bij de Schelde. Aan beide oevers groeide een stad waarvoor de rivier grens, handelsweg en werkplek was, lang voordat fietsers het landschap ontdekten. Aan de ene kant liggen Markt en stadhuis, aan de andere het vroegere Pamele. Laken, wandtapijten, brouwerijen en hedendaagse handelszaken profiteerden op verschillende momenten van de ligging tussen Gent en de heuvels van de Vlaamse Ardennen. Je hoeft niet op de fiets te stappen om die samenhang te zien.
Twee kernen aan de Schelde
De Inventaris Onroerend Erfgoed situeert de oudste stadskern op een lichte verhevenheid op de linkeroever. Op de rechteroever ontstond Pamele als afzonderlijke kern; toen de dertiende-eeuwse omwalling beide omvatte, verdween haar eigen stedelijke positie geleidelijk. Oude Scheldemeanders zijn nog in het stratenpatroon herkenbaar, hoewel de rivier werd rechtgetrokken. Een toren van de heren van Oudenaarde is in 1064 vermeld; de latere stenen burcht verdween in 1786. In 1150 kreeg Oudenaarde een stadskeure. Dat zijn gedocumenteerde middeleeuwse stappen, geen bewijs voor een Romeinse stichting. Een ouder wegtracé in de omgeving verandert die conclusie niet.
Brug, Markt en ambachten dienden de textielhandel. Volgens hetzelfde erfgoedonderzoek werkte tegen het midden van de veertiende eeuw meer dan de helft van de bevolking in de lakenproductie. De veertiende-eeuwse lakenhalle maakt deel uit van het stadhuiscomplex. Van de vijftiende tot de achttiende eeuw verwierf de stad faam met geweven wandtapijten. Laken en sierlijk wandtapijt zijn niet zomaar één tijdloos ambacht: ze verschilden in techniek, markt en bloeiperiode. Het MOU in het stadhuis toont originele wandtapijten en een belangrijke zilvercollectie. Daar kun je zowel het vakmanschap als de koopkracht van opdrachtgevers beter begrijpen. Kijk voor je vertrek welke zalen open zijn.
Het zestiende-eeuwse stadhuis met belfort domineert een Markt die nog steeds een openbare ontmoetingsplek is. Het belfort behoort tot de UNESCO-reeks Belforten van België en Frankrijk. De Sint-Walburgakerk en aan de overkant de Onze-Lieve-Vrouw van Pamelekerk markeren de beide historische kernen. De verdwenen burcht laat zich minder eenvoudig aflezen: loop langs de rivier en gebruik stratenplan en museum als gids. Door haar strategische ligging werd Oudenaarde herhaaldelijk belegerd, onder meer tijdens conflicten met Gent en Frankrijk. Vauban paste in de zeventiende eeuw de versterkingen aan. De stad stond nooit stil in de tijd van de wandtapijten.
Ondernemen, koers en een rustige Schelderoute
Winkels, cafés en restaurants houden de kern levendig; in de ruimere gemeente zijn ook woonwijken, dienstverlening en werkgelegenheid die niet alleen van bezoekers afhangen. Bier brouwen verbindt ouder en hedendaags ondernemerschap. De regionale toeristische dienst wijst op brouwerij Liefmans en de Oudenaardse bruine biertraditie; controleer afzonderlijk of een rondleiding mogelijk is. Aan de Markt vertelt het Centrum Ronde van Vlaanderen het verhaal van de klassieker en haar renners. Volgens de wedstrijdorganisatie is de stad een uitvalsbasis voor de fietsregio. Wie geen kasseihellingen wil beklimmen, kan het jaagpad langs de Schelde richting Kluisbergen volgen en via de Donkvijver terugkeren. Toerisme Vlaamse Ardennen beschrijft een route die bij een rustiger tocht past. De bekende hellingen liggen verspreid over de regio; ze zijn niet allemaal Oudenaardse straten.
Ename is een eigenzinnige tweede halte binnen de gemeente. De provinciale Erfgoedsite en het archeopark tonen de geschiedenis van een keizerlijke grensplaats en de benedictijnenabdij die in 1063 werd gesticht. Het park heropende in 2026 na conserveringswerken; de provincie licht toe hoe de funderingen beschermd zijn. Dit is het verhaal van Ename, geen verzonnen Romeinse oorsprong voor Oudenaarde. De vroegromaanse Sint-Laurentiuskerk en Bos t'Ename verbinden archeologie, dorpsleven en natuur. Niet elk deel van het reservaat is zonder begeleiding toegankelijk; volg de aangeduide paden.
Inwoners en praktische keuzes
Het Rijksregister telde op 1 januari 2026 33.104 inwoners in de hele gemeente Oudenaarde. Ename en de andere deelgemeenten zitten mee in dat aantal; het gaat niet alleen om de middeleeuwse binnenstad. De kern is een handige basis voor meer dan een dag. De regionale toeristische dienst vermeldt een hotel bij het centrum en ander logies in de streek. Gent ligt noordwaarts aan de spoorlijn, Ronse zuidwaarts; beide hebben hun eigen verhaal. Voor een rustige uitstap zijn Kluisbergen en het Scheldelandschap goede keuzes.
Station Oudenaarde heeft busaansluitingen, fietsen, ticketvoorzieningen en hulp voor reizigers met beperkte mobiliteit. De NMBS rijdt over de as Gent–Oudenaarde–Ronse. Vanuit Brussel of Brugge kijk je best naar een overstap in Gent in plaats van een rechtstreekse trein te veronderstellen. Bij werken rijden soms vervangbussen; controleer heen- en terugreis in de actuele planner. Wandel eerst over de Markt en naar Pamele, en kies daarna Ename of het jaagpad. Zo krijgt Oudenaarde ruimte voor zowel haar geschiedenis als het huidige leven langs de Schelde.