Odda ligg på ei smal stripe land inst i Sørfjorden, der bratte fjell møter vatnet og Opo renn ned frå Sandvinvatnet. Først kom reisande som ville sjå fossar og brear; seinare kom arbeidarar, ingeniørar og fabrikkar. Statistisk sentralbyrå talde 4 744 innbyggjarar i tettstaden Odda 1. januar 2026. Dette er talet for det samanhengande tettbygde området, ikkje for heile Ullensvang kommune, som strekkjer seg langt vidare gjennom bygder, frukthagar, fjelldalar og fjordbygder. Odda er eit regionsenter i Indre Hardanger, men òg ein stad der industrien ikkje er gøymd bak ein museumsplakat: fabrikkane, elva, transporten og dei freda industribygningane er framleis del av det levande bylandskapet.
Den moderne byveksten i Odda heng tett saman med smelteverket som vart etablert tidleg på 1900-talet. Ein kommunal kulturminneplan omtalar Odda som ein by som voks fram kring Odda Smelteverk, men peikar òg på ei mykje eldre reiselivshistorie: engelske reisande kom til området alt på 1820-talet for å sjå fossane og breane. Verket var i drift i nær eit hundreår før verksemda gjekk konkurs i 2003. Fleire bygg vart freda i 2011, og det tidlegare industriområdet ligg i eit større kulturmiljø som Ullensvang sine plandokument vurderer som nasjonalt viktig. Resultatet er eit lagdelt bybilete: industriarkitektur og store fabrikkstrukturar møter bustader, butikkar, offentlege tenester og fjellutsyn ved fjorden. Ein spasertur gjennom sentrum viser korleis arbeid og busetnad voks saman, i staden for å gjere fabrikken til eit isolert minne.
Industrien tok ikkje slutt då det gamle smelteverket stengde. Sinkverket til Boliden i Odda, etablert på 1920-talet, er framleis i drift. I årsrapporten for 2025 skriv selskapet at utvidinga gjekk inn i opptrapping ved starten av 2026, med mål om å nær doble produksjonskapasiteten og redusere klimagassintensiteten. Odda gjev såleis eit innblikk i korleis ein historisk industristad møter nye investeringar og miljøkrav. Ullensvang kommune peikar òg på jordbruk, havbruk, teknologi og industri som viktige næringar. Butikkar, serveringsstader, overnatting, skular, helsetenester og den nye bussterminalen gjer Odda til eit praktisk regionsenter, ikkje berre ein stad ein reiser frå for å gå på tur.
For å sjå sambandet mellom landskap og teknologi kan ein ta turen nokre kilometer nordover til Tyssedal. Kraftmuseet held til i den historiske kraftstasjonen Tysso I, der vasskrafta var med på å gjere dalen til eit industrisamfunn. Utstillingar og omvisingar fortel om anlegget og menneska som bygde det; den nærliggande stien til Lilletopp følgjer delar av infrastrukturen ved kraftverket. Museet opplyser at ein kan ta buss 990 eller 995 frå Odda terminal til Tyssedal, og gå om lag fem minutt frå stoppet ned til museet. Sjekk opningstidene og ting omvising på førehand. Attende i Odda gjev smelteverkstomta ei anna oppleving av industriarven: store konstruksjonar og freda bygningar som må lesast saman med elva og byen rundt.
Odda er internasjonalt kjend som utgangspunkt for turen til Trolltunga, fjellhylla over Ringedalsvatnet. Dette er ein krevjande fjelltur, ikkje ein kort spasertur til eit utsiktspunkt; dei offisielle besøksråda seier at det ikkje finst butikkar eller kafear langs ruta. I tursesongen går det skyttelbussar frå Odda mot startpunkta ved Tyssedal og Skjeggedal, men datoar, avgangar og bestillingar endrar seg frå år til år. Planlegg etter vêr, dagslys, eiga form, utstyr og siste buss attende. Set òg av tid til Odda sjølv før eller etter turen: følg elva og fjordkanten, sjå industrilandskapet, vit kraftmuseet og bruk tilboda i sentrum. Fruktdyrkingsbygdene langs fjorden viser ei anna side av Hardanger, medan breane og høgfjellsrutene krev eigne avklaringar om transport og trygg ferdsel.
Kollektivtransport gjer Odda til eit nyttig utgangspunkt for ein større Hardanger-tur. Skyss har linje 930 mellom Bergen og Odda og linje 990 mellom Odda, Kinsarvik, Granvin og Voss; den nye terminalen opna ved den tidlegare smelteverkstomta i 2026. Lokalbussar knyter Odda til Tyssedal, og skyttelbussar til Trolltunga går i sesong. Rutetilbodet varierer, og fjellturtransporten er sesongavhengig, så sjekk reiseplanleggjaren og bestill eventuell transport til turen før avreise. Odda er interessant fordi fleire forteljingar som ofte vert skilde frå kvarandre, framleis møtest her: landskapsreiselivet frå 1800-talet, vasskraft, metallproduksjon, arbeid og dagens naturbaserte reiseliv. For det daterte folketalet, sjå SSB si tettstadtabell. Ullensvang kommune sine plan for industriarven og plandokument for sentrum omtalar smelteverket og kulturmiljøet. Kraftmuseet forklarar kraftstasjonen og reisa frå Odda, medan Boliden fortel om dagens sinkverk. Bruk dei oppdaterte rutetidene til Skyss og den offisielle transportinformasjonen for Trolltunga; stadfest opningstider, bestillingar og fjelltilhøve før du dreg.